||

Droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym

Treść zadania

Samochód jadący z prędkością o wartości 45kmh45 \frac{\text{km}}{\text{h}} w pewnej chwili zaczął przyspieszać i w czasie 5s5\text{s} wartość jego prędkości wzrosła do 72kmh72 \frac{\text{km}}{\text{h}}. Oblicz jaka droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym została przebyta przez samochód.

Droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym - przyspieszający samochód

Potrzebujesz pomocy?

Schemat rozwiązania

Wyświetl schemat rozwiązania

Dane:
v0=45kmhv_0=45\frac{\text{km}}{\text{h}}
v=72kmhv=72 \frac{\text{km}}{\text{h}}
t=5st=5\text{s}

Szukane:
s=?s=?

Wzory:
a=vv0ta=\frac{v-v_0}{t}
s=v0t+at22s=v_0t+\frac{at^2}{2}


Przekształcenia:
s=v0t+at22=v0t+vv0tt22=v0t+(vv0)t2=s=v_0t+ \frac{at^2}{2}=v_0t+\frac{v-v_0}{t}\cdot \frac{t^2}{2}=v_0t+\frac{(v-v_0)t}{2}=
2v0t2+(vv0)t2=2v0t+vtv0t2=v0t+vt2=(v+v0)t2\frac{2v_0t}{2}+\frac{(v-v_0)t}{2}=\frac{2v_0t+vt-v_0t}{2}=\frac{v_0t+vt}{2}=\frac{(v+v_0)t}{2}

Obliczenia:
v0=45kmh=451000m3600s=12,5msv_0=45 \frac{\text{km}}{\text{h}}=45\cdot \frac{1000 \text{m}}{3600\text{s}}=12,5\frac{\text{m}}{\text{s}}
v=72kmh=721000m3600s=20msv=72 \frac{\text{km}}{\text{h}}=72\cdot \frac{1000 \text{m}}{3600\text{s}}=20 \frac{\text{m}}{\text{s}}
s=(20ms+12,5ms)5s2=81,25ms=\frac{(20\frac{\text{m}}{\text{s}}+12,5\frac{\text{m}}{\text{s}})\cdot 5 \text{s}}{2}= \underline{81,25 \text{m}}

Rozwiązanie z komentarzem

1. krok – dane i szukane

Wyświetl 1. krok

W pierwszym kroku wyciągamy z treści zadania istotne informacje, czyli wypisujemy dane i określamy rodzaj ruchu.
Dane:
v0=45kmhv_0=45\frac{\text{km}}{\text{h}} – wartość prędkości początkowej
v=72kmhv=72 \frac{\text{km}}{\text{h}} – wartość prędkości końcowej
t=5st=5\text{s} – czas trwania ruchu z przyspieszeniem
Naszym celem jest obliczenie przebytej przez samochód drogi w ruchu jednostajnie przyspieszonym.

2. krok – wyprowadzenie wzoru – droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym

Wyświetl 2. krok

Jak obliczyć drogę w ruchu jednostajnie przyspieszonym? Możemy zacząć od wzoru na drogę w ruchu jednostajnie przyspieszonym:
s=v0t+at22s=v_0t+\frac{at^2}{2}
Niestety nie znamy przyspieszenia, wiemy jednak, jak je obliczyć:
a=ΔvΔt=vv0ta=\frac{\Delta v}{\Delta t}=\frac{v-v_0}{t}
I tu już znamy wszystkie zmienne. Moglibyśmy od razu podstawić dane do wzoru na przyspieszenie, a następnie otrzymany wynik wstawić do wzoru na drogę. Jednak takie postępowanie nie jest najbardziej optymalne. Lepszą metodą jest przekształcenie wzorów tak, aby otrzymać wzór na szukaną wielkość, w którym wszystkie zmienne są dane w treści zadania. W tym przypadku wykorzystujemy wzór na przyspieszenie i podstawiamy jego prawą stronę do wzoru na drogę:
s=v0t+at22=v0t+vv0tt22=v0t+(vv0)t2s=v_0t+ \frac{at^2}{2}=v_0t+\frac{v-v_0}{t}\cdot \frac{t^2}{2}=v_0t+\frac{(v-v_0)t}{2}
Następnie sprowadzamy ułamki do wspólnego mianownika, dodajemy i maksymalnie upraszczamy:
s=2v0t2+(vv0)t2=2v0t+vtv0t2=v0t+vt2=(v+v0)t2s=\frac{2v_0t}{2}+\frac{(v-v_0)t}{2}=\frac{2v_0t+vt-v_0t}{2}=\frac{v_0t+vt}{2}=\frac{(v+v_0)t}{2}
Występujące w tym wzorze wyrażenie (v+v0)2\frac{(v+v_0)}{2} to wzór na średnią wartość prędkości w ruchu jednostajnie przyspieszonym
vsˊr=(v+v0)2v_{śr}=\frac{(v+v_0)}{2}
Moglibyśmy więc to zadanie rozwiązać również wychodząc z podstawowego wzoru na średnią wartość prędkości
vsˊr=stv_{śr}=\frac{s}{t}
Następnie, mnożąc go obustronnie przez tt, otrzymujemy wzór na drogę
s=vsˊrts=v_{śr}t,
do którego podstawiamy wzór na średnią wartość prędkości w ruchu jednostajnie przyspieszonym
s=(v+v0)t2s=\frac{(v+v_0)t}{2}
Jest to szybszy sposób. Większość uczniów zaczyna od wzoru na drogę w ruchu jednostajnie przyspieszonym, bo taka jest pierwsza myśl. Warto jednak pamiętaj również o tym mniej oczywistym podejściu.

3. krok – obliczenia

Wyświetl 3. krok

Mamy już wyprowadzony wzór na drogę, możemy więc przystąpić do obliczeń. Uważniejsze spojrzenie na dane powinno nas jednak zatrzymać w tym miejscu – uwaga na jednostki prędkości! Najpierw musimy je ujednolicić. W naszej sytuacji wygodniej będzie zamienić kmh\frac{\text{km}}{\text{h}} na ms\frac{\text{m}}{\text{s}}.
Obliczenia:
v0=45kmh=451000m3600s=12,5msv_0=45 \frac{\text{km}}{\text{h}}=45\cdot \frac{1000 \text{m}}{3600\text{s}}=12,5\frac{\text{m}}{\text{s}}
v=72kmh=721000m3600s=20msv=72 \frac{\text{km}}{\text{h}}=72\cdot \frac{1000 \text{m}}{3600\text{s}}=20 \frac{\text{m}}{\text{s}}

Wreszcie możemy podstawić dane i otrzymać wynik:
s=(20ms+12,5ms)5s2=81,25ms=\frac{(20\frac{\text{m}}{\text{s}}+12,5\frac{\text{m}}{\text{s}})\cdot 5 \text{s}}{2}= \underline{81,25 \text{m}}

Odpowiedź

Wyświetl odpowiedź

Droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym przebyta przez samochód wynosiła 81,25m81,25 \text{m}.


Dla dociekliwych

  • Częstym błędem popełnianym przez uczniów w tego typu zadaniach jest pomijanie informacji o prędkości początkowej i obliczanie drogi ze wzoru s=at22s=\frac{at^2}{2} (który jest niepełny). Zwłaszcza, że do obliczenia wartości przyspieszenia wykorzystujemy wartość prędkości początkowej, więc może się wydawać, że została już ona uwzględniona. Jeśli sprawdzisz w tablicach, droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym wyraża się wzorem s=v0t+at22s=v_0t+\frac{at^2}{2} i najlepiej taką właśnie postać zapamiętać i zapisywać zawsze przy rozwiązywaniu zadań. Jeśli prędkość początkowa ma wartość zero, to taką po prostu wstawiamy i wszystko wychodzi, ale przynajmniej nie popełnimy błędu w innych sytuacjach.
  • Alternatywny sposób na to, jak obliczyć drogę w ruchu jednostajnie przyspieszonym, sprowadza się do faktu, że droga to pole pod wykresem v(t)v(t). Możemy naszkicować sobie taki wykres odpowiadający danym z zadania. Nie musi być piękny i dopracowany, traktujemy go bardziej jako rysunek poglądowy.

    Wykres v(t) - droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym
    Możemy zauważyć, że pole pod wykresem ma kształt trapezu prostokątnego (leży na boku przy kącie prostym).

    Pole pod wykresem v(t) - droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym
    Pole trapezu obliczamy ze wzoru P=(a+b)h2P=\frac{(a+b)h}{2}, gdzie aa i bb to podstawy, a hh to wysokość. W trapezie pod wykresem v(t)v(t) jedna podstawa jest równa wartości prędkości początkowej v0v_0, a druga wartości prędkości końcowej vv, natomiast wysokość jest równa czasowi przyspieszania tt. Skoro pole pod wykresem jest równe drodze, to wzór na drogę ma postać s=(v0+v)t2s=\frac{(v_0+v)t}{2}. Bez wyprowadzeń i przekształcania wzorów otrzymaliśmy ten sam wzór. Jeśli ktoś woli taką metodę graficzną, spokojnie może ją stosować.

Podstawa programowa

Wymagania szczegółowe. Uczeń:

  • I. 1) przedstawia jednostki wielkości fizycznych, opisuje ich związki z jednostkami podstawowymi; przelicza wielokrotności i podwielokrotności;
  • I. 4) przeprowadza obliczenia liczbowe posługując się kalkulatorem;
  • II. 3) opisuje ruchy prostoliniowe jednostajne i jednostajnie zmienne, posługując się zależnościami położenia, wartości prędkości oraz drogi od czasu.

Coś się zaciekawiło? A może widzisz błąd? Potrzebujesz czegoś więcej? Daj znać w komentarzu. Ta strona wciąż się rozwija.

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *