Prędkość średnia z dwóch etapów
Treść zadania
Róża i Bazyli wybierają się na wycieczkę rowerową. Pierwsza połowa trasy prowadzi przez dość płaski teren, więc para utrzymuje prędkość . Druga połowa trasy prowadzi pod górę, więc rowerzyści zwalniają do . Oblicz, jaka jest średnia wartość prędkości Róży i Bazylego na całej trasie.

Potrzebujesz pomocy?
Schemat rozwiązania
Wyświetl schemat rozwiązania
Dane:
Szukane:
Wzory:
Przekształcenia:
Obliczenia:
Rozwiązanie z komentarzem
1. krok – dane i szukane
Wyświetl 1. krok
Jak wynika z treści zadania trasa dzieli się na dwa odcinki równej długości. Znane są nam jedynie wartości prędkości na obu etapach, nie znamy ich konkretnej długości. Możemy to zapisać w danych w następujący sposób:
Dane:
Naszym celem jest natomiast obliczenie średniej wartości prędkości na całej trasie.
Szukane:
2. krok – wyprowadzenie wzoru – prędkość średnia z dwóch etapów
Wyświetl 2. krok
Z definicji wzór na średnią wartość prędkości
,
gdzie to całkowita droga, a to całkowity czas. Nie znamy żadnej z tych wielkości, ale na temat drogi wiemy przynajmniej, że dzieli się na dwa równe odcinki. O czasie nie wiemy nic, spróbujmy go więc wyrazić przez drogi i prędkości.
Podstawiając to do wzoru na średnią wartość prędkości otrzymujemy
Tym sposobem możemy skrócić drogę – nie musimy więc znać jej długości. Jeśli poświęcimy chwilę, żeby przekształcić otrzymany wzór na średnią wartość prędkości, możemy ułatwić sobie obliczenia. W tym celu ułamki sprowadzamy do wspólnego mianownika, aby móc je dodać i pozbyć się ułamków w ułamku:
3. krok – obliczenia
Wyświetl 3. krok
Podstawiamy dane i wykonujemy obliczenia
Odpowiedź
Wyświetl odpowiedź
Średnia prędkość Róży i Bazylego na całej trasie (prędkość średnia z dwóch etapów) ma wartość .
Dla dociekliwych
- Pierwszą myślą przy rozwiązywaniu zadania tego typu może być obliczenie średniej arytmetycznej z podanych prędkości, zwłaszcza, że nie znamy długości trasy. Nie jest to właściwe postępowanie, co widać, kiedy prześledzimy powyższe rozwiązanie. Średnia wartość prędkości z dwóch etapów o równej długości nie jest średnią arytmetyczną i nie da się jej do niej sprowadzić. Dlatego też w tego typu zadaniach nie warto iść na skróty, ale zawsze zaczynać od tego, jak zdefiniowana jest średnia wartość prędkości.
Jeśli chcesz przećwiczyć to zagadnienie, sprawdź też inne zadania:- Prędkość średnia z trzech etapów
- Prędkość średnia – równe czasy (tu opisany jest szczególny przypadek, kiedy średnia wartość prędkości to faktycznie średnia arytmetyczna).
- Wzór na średnią wartość prędkości, który otrzymaliśmy to przykład innego rodzaju średniej – średniej harmonicznej. Posługując się średnią harmoniczną, możemy obliczyć średnią wartość prędkości na trasie podzielonej na dowolną liczbę etapów o równej długości. Wtedy
Przy dwóch etapach mamy więc
co po przekształceniu (przeprowadzonym w rozwiązaniu zadania) można przedstawić w postaci:
Ważne – etapy muszą być równej długości. - Średnia harmoniczna danego zestawu danych zawsze będzie mniejsza niż jego średnia arytmetyczna. Jak to się przekłada na realne sytuacje? Kiedy jedziemy wolniej, pokonanie danej drogi zajmuje zawsze więcej czasu. Skoro średnia wartość prędkości to iloraz drogi i czasu, a droga jest ustalona, to wydłużenie czasu zawsze zmniejszy wynik.
- Jeśli nie pamiętasz, kiedy stosować średnią harmoniczną, a kiedy arytmetyczną, zawsze zaczynaj od definicji i wzoru
Unikniesz pułapek i błędnych założeń.
Podstawa programowa
Wymagania szczegółowe. Uczeń:
- I. 1) przedstawia jednostki wielkości fizycznych, opisuje ich związki z jednostkami podstawowymi; przelicza wielokrotności i podwielokrotności;
- I. 4) przeprowadza obliczenia liczbowe posługując się kalkulatorem;
- II. 3) opisuje ruchy prostoliniowe jednostajne i jednostajnie zmienne, posługując się zależnościami położenia, wartości prędkości oraz drogi od czasu.
Coś się zaciekawiło? A może widzisz błąd? Potrzebujesz czegoś więcej? Daj znać w komentarzu. Ta strona wciąż się rozwija.
